Το Δόγμα του ΣΟΚ – της Naomi Klein (Κεφάλαιο 13)

by ftanei_pia

`

Κεφάλαιο

`

NΑΟΜΙ KLEIN


KΕΦΑΛΑΙΟ 13

ΣΤΑΧΤΗ ΝΑ ΓΙΝΕΙ

Η ΛΕΗΛΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ

ΚΑΙ Η «ΠΤΩΣΗ ΕΝΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΤΕΙΧΟΥΣ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ»

«Το χρήµα πηγαίνει εκεί όπου υπάρχουν

ευκαιρίες, και αυτή τη στιγµή η Ασία

μοιάζει να είναι φτηνή»,

Τζέραρντ Σµιθ, τραπεζικό στέλεχος

της UBSSecurities στη Νέα Υόρκη,

για την ασιατική οικονοµική κρίση

του 1997-1998

 

«Οι καλές εποχές οδηγούν

σε κακές πολιτικές».

Μοχάµαντ Σάντλι, οικονοµικός σύµβουλος

του Προέδρου της Ινδονησίας

στρατηγού Σουχάρτο

 

Μέσα σε ένα έτος 600 δισεκατομμύρια δολάρια χάθηκαν από τις xρηματιστηριακές αγορές της Ασίας, ένας πλούτος που για τη συσσώρευσή του είχαν απαιτηθεί δεκαετίες.

Οι ερωτήσεις ήταν φαινοµενικά απλές: Τι µπορείς να αγοράσεις µε το µισθό σου; Σου φτάνει ο µισθός σου για στέγη και σίτιση; Σου µένουν χρήµατα για να στέλνεις στους γονείς σου; Πόσο κοστίζει η µετακίνησή σου προς και από το εργοστάσιο; Όµως, όπως κι αν διατύπωνα τις ερωτήσεις, οι απαντήσεις ήταν  «εξαρτάται» ή «δεν ξέρω».

 «Πριν από µερικούς µήνες είχα αρκετά χρήµατα για να στέλνω λίγα στην οικογένειά µου κάθε µήνα. Τώρα όµως δε µου φτάνουν ούτε καν για να τρώω», µου εξήγησε µια δεκαεπτάχρονη εργαζόµενη που έραβε ρούχα της Gap στα προάστια της Μανίλα.

 «’Εχουν µειώσει τους µισθούς;» τη ρώτησα.

 «’Οχι, δε νοµίζω», µου απάντησε µπερδεµένη.

 «Απλώς, δεν µπορώ να αγοράσω πολλά πράγµατα. Οι τιµές αυξάνονται συνέχεια».

ταν το καλοκαίρι του 1997 και είχα πάει στην Ασία για να κάνω μια έρευνα για τις εργασιακές συνθήκες στα εργοστάσια όπου κατασκευάζονται εξαγωγικά προϊόντα. Διαπίστωσα ότι οι εργαζόμενοι αντιμετώπιζαν ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα από τις υποχρεωτικές υπερωρίες ή τους αυταρχικούς επιστάτες: Οι χώρες τους βυθίζονταν ταχύτατα σε πλήρη ύφεση. Στην Ινδονησία, όπου η κρίση ήταν βαθύτερη, επικρατούσε ένα επικίνδυνο κλίμα αστάθειας. Καθημερινά το νόμισμα της χώρας έχανε την αξία του. Τη μια μέρα οι εργαζόμενοι μπορούσαν να αγοράζουν ψάρια και ρύζι, την επόμενη έπρεπε να επιβιώνoυν μόνο με ρύζι. Στις συζητήσεις στα εστιατόρια και στα ταξί όλοι έμοιαζαν να έχουν την ίδια θεωρία για το ποιος ευθυνόταν: «Οι Κινέζοι», μου έλεγαν. Οι κινεζικής καταγωγής Ινδονήσιοι, που αποτελούσαν την πλειονότητα της εμπορικής τάξης της χώρας, ήταν αυτοί που, φαινομενικά, επωφελούνταν άμεσα από την άνοδο των τιμών και, ως εκ τούτου, ήταν οι στόχοι της οργής. Αυτό ακριβώς εννοούσε ο Κέινς όταν προειδοποιούσε για τους κινδύνους του οικονομικού χάους: Ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις τι συνδυασμός οργής, ρατσισμού και επανάστασης ενδέχεται να απελευθερωθεί.

Οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας ήταν ιδιαίτερα επιρρεπείς σε θεωρίες συνωμοσίας και στην αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων με εθνοτικά κριτήρια, επειδή δεν υπήρχαν -φαινομενικά τουλάχιστον ορθολογικές αιτίες για τη χρηματοοικονομική κρίση. Στις τηλεοράσεις και στις εφημερίδες αναλυτές μιλούσαν για την περιοχή σαν να είχε κολλήσει κάποια μυστηριώδη αλλά εξαιρετικά μεταδοτική ασθένεια την «ασιατική γρίαη», όπως τελικά θα ονομαζόταν το κραχ των αγορών, που αναβαθμίστηκε σε «ασιατική μολυσματική νόσο» όταν εξαπλώθηκε στη Λατινική Αμερική και στη Ρωσία.

Μερικές βδομάδες νωρίτερα οι χώρες αυτές παρουσιάζονταν ως πρότυπα οικονομικής υγείας και ζωτικότητας οι αποκαλούμενες «ασιατικές τίγρεις» αποτελούσαν τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα της παγκοσμιοποίησης. Τη μια στιγμή οι χρηματιστές έλεγαν στους πελάτες τους ότι δεν υπήρχε πιο ασφαλής δρόμος προς τον πλούτο από το να τοποθετήσουν τις αποταμιεύσεις τους σε αμοιβαία κεφάλαια που επένδυαν στις ασιατικές «αναδυόμενες αγορές», την επόμενη ρευστοποιούσαν ομαδικά τίτλους των ασιατικών χωρών, ενώ οι έμποροι συναλλάγματος «επιτίθεντο» στα νομίσματα (το μπατ της Ταϊλάνδης, το ριγκγκιτ της  Μαλαισίας, τη ρουπία της Ινδονησίας), προκαλώντας αυτό που το περιοδικό Economist ονόμασε «απώλεια των αποταμιεύσεων σε κλίμακα που συνήθως σχετίζεται με ένα μεγάλης κλίμακας πόλεμο». Ωστόσο στις οικονομίες των «ασιατικών τίγρεων» δεν είχε αλλάξει ουσιαστικά τίποτα: Οι ίδιες ευνοιοκρατικές ελίτ εξακολουθούσαν να κυριαρχούν, ενώ οι χώρες δεν είχαν πληγεί από κάποια φυσική καταστροφή, δεν είχαν εμπλακεί σε κάποιον πόλεμο και δεν παρουσίαζαν μεγάλα ελλείμματα μερικές δεν είχαν καθόλου. Αρκετοί μεγάλοι όμιλοι εταιρειών είχαν μεγάλα χρέη, όμως συνέχιζαν να παράγουν τα πάντα, από αθλητικά παπούτσια μέχρι αυτοκίνητα, ενώ οι πωλήσεις τους ήταν μεγαλύτερες από ποτέ. Πώς ήταν, λοιπόν, δυνατόν, ενώ το 1996 οι επενδυτές είχαν θεωρήσει σωστό να τοποθετήσουν 100 δισεκατομμύρια δολάρια στη Νότια Κορέα, το επόμενο έτος η χώρα να έχει ένα αρνητικό ισοζύγιο επενδύσεων της τάξεως των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων μια διαφορά 120 δισεκατομμυρίων δολαρίων; Πώς μπορούσε να εξηγηθεί αυτή η χρηματοπιστωτική ασφυξία;

Όπως αποδείχτηκε, οι ασιατικές χώρες είχαν πέσει θύματα ενός καθαρού πανικού, που τον κατέστησε θανατηφόρο η ευμετάβλητη φύση και η ταχύτητα με την οποία αντιδρούν οι παγκοσμιοποιημένες αγορές. Αυτό που ξεκίνησε ως μια φήμη (ότι τα αποθέματα σε δολάρια της Ταϊλάνδης δεν επαρκούσαν για να στηρίξουν το νόμισμά της) πυροδότησε μια πανικόβλητη φυγή. Οι τράπεζες ανακαλούσαν τα δάνεια που είχαν χορηγήσει, ενώ κατέρρευσε η αγορά ακινήτων, που μεγεθυνόταν με τόσο ταχείς ρυθμούς, ώστε σύντομα να καταλήξει σε «φούσκα». Στα εργοτάξια σταμάτησαν οι εργασίες για την ανέγερση εμπορικών κέντρων, ουρανοξυστών και ξενοδοχειακών συγκροτημάτων, και στον αστικό ορίζοντα της Μπανγκόκ κυριαρχούσαν ακινητοποιημένοι γερανοί. Σε εποχές που οι αγορές λειτουργούσαν με πιο αργούς ρυθμούς η κρίση θα σταματούσε ενδεχομένως σε αυτό το σημείο. Όμως, καθώς οι διαχειριστές των αμοιβαίων κεφαλαίων είχαν «συσκευάσει» τις «ασιατικές» τίγρεις σε ενιαία επενδυτικά πακέτα, την πτώση της μιας «τίγρης» ακολούθησε η πτώση των υπολοίπων. Μετά την Ταϊλάνδη ο πανικός και η φυγή των κεφαλαίων εξαπλώθηκαν στην Ινδονησία, στη Μαλαισία, στις Φιλιππίνες, ακόμα και στη Νότια  Κορέα, που διέθετε την ενδέκατη πιο ισχυρή οικονομία στον κόσμο και ήταν ένα από τα πιο λαμπρά αστέρια στο στερέωμα της παγκοσμιοποίησης.

Οι κυβερνήσεις των ασιατικών χωρών υποχρεώθηκαν να εξαντλήσουν τα τραπεζικά αποθέματά τους για να στηρίξουν τα νομίσματά τους, με συνέπεια να μετατρέψουν τον αρχικό φόβο σε οδυνηρή πραγματικότητα, οδηγώντας τις οικονομίες τους σε χρεοκοπία. Οι αγορές πανικοβλήθηκαν ακόμα περισσότερο.

Η κρίση οδήγησε σε μέτρα απελπισίας. Στην Ινδονησία πολίτες ορμούσαν σε καταστήματα και άρπαζαν ό,τι μπορούσαν να μεταφέρουν. Σε μια φρικτή περίπτωση ξέσπασε πυρκαγιά σε ένα εμπορικό κέντρο της Τζακάρτα και εκατοντάδες άνθρωποι κάηκαν ζωντανοί.

Στη Νότια Κορέα οι τηλεοπτικοί σταθμοί καλούσαν τους πολίτες να δωρίσουν τα χρυσά κοσμήματά τους στο πλαίσιο μιας μαζικής εκστρατείας προκειμένου να λιωθούν και να χρησιμοποιηθούν για να αποπληρωθούν τα χρέη της χώρας, Μέσα σε λίγες βδομάδες 3 εκατομμύρια άνθρωποι παρέδωσαν περιδέραια, σκουλαρίκια, αθλητικά μετάλλια και έπαθλα. Τουλάχιστον μία γυναίκα δώρισε τη βέρα της, ενώ ένας καρδινάλιος πρόσφερε το χρυσό σταυρό του. Οι τηλεοπτικοί σταθμοί πρόβαλλαν κακόγουστα σόου με θέμα «Δώστε το Χρυσό σας«, όμως, παρόλο που συγκεντρώθηκαν διακόσιοι τόνοι πολύτιμου μετάλλου (αρκετοί για να μειώσουν την παγκόσμια τιμή του), η αξία του νομίσματος της Κορέας συνέχισε να καταποντίζεται.

Όπως είχε συμβεί και κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης, η κρίση προκάλεσε ένα κύμα αυτοκτονιών, καθώς αποταμιεύσεις χάνονταν και δεκάδες μικρές επιχειρήσεις έκλειναν. Το 1998 οι αυτοκτονίες αυξήθηκαν κατά 50% στη Νότια Κορέα. Το μεγαλύτερο ποσοστό αφορούσε ανθρώπους άνω των Εξήντα ετών, καθώς ηλικιωμένοι γονείς ήθελαν να μειώσουν το οικονομικό φορτίο των παιδιών τους που αγωνίζονταν να τα βγάλουν πέρα. Ο κορεατικός Τύπος ανέφερε ότι είχαν αυξηθεί τα οικογενειακά «σύμφωνα αυτοκτονίας», καθώς στα υπερχρεωμένα νοικοκυριά οι πατέρες ηγούνταν ομαδικών απαγχονισμών. Οι Αρχές επισήμαναν ότι, καθώς «μόνο ο θάνατος του αρχηγού της οικογένειας αρχειοθετείται ως αυτοκτονία, ενώ οι υπόλοιποι θάνατοι θεωρούνται φόνοι, ο πραγματικός αριθμός των αυτοκτονιών είναι πολύ υψηλότερος από αυτόν που αναφέρουν οι στατιστικές».

Η κρίση της Ασίας προκλήθηκε από έναν κλασικό φαύλο κύκλο φόβου και η μοναδική ενέργεια που θα μπορούσε να τη σταματήσει ήταν η ίδια που είχε σώσει το νόμισμα του Μεξικού κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «κρίσης της τεκίλας» το 1994: η γρήγορη χορήγηση ενός μεγάλου δανείου-μια απόδειξη για τις αγορές ότι το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δε θα άφηνε το Μεξικό να χρεοκοπήσει. Όμως δε συνέβη έγκαιρα κάτι αντίστοιχο για τις χώρες της Ασίας. Αντίθετα, μόλις ξέσπασε η κρίση, ένας εντυπωσιακά μεγάλος αριθμός σημαντικών παραγόντων του χρηματοοικονομικού κατεστημένου έστειλαν ένα κοινό μήνυμα: Μη βοηθήσετε την Ασία.

Μίλτον Φρίντμαν-εμπνευστής του Δόγματος του ΣΟΚ

Ο Μίλτον Φρίντμαν, που ήταν πλέον άνω των ογδόντα ετών, εμφανίστηκε στο CNN και είπε στον τηλεπαρουσιαστή Λου Ντομπς ότι ήταν αντίθετος σε οποιουδήποτε είδους διάσωση και ότι οι αγορές έπρεπε να αφεθούν να διορθωθούν μόνες τους. «Δεν έχω λόγια για να περιγράψω πόσο σημαντική είναι η συμμετοχή σας σε αυτή την αποκαλυπτική συζήτηση, καθηγητά», του είχε απαντήσει εντυπωσιασμένος ο Ντομπς. Την «αφήστε τους να βουλιάξουν» στάση επανέλαβαν σαν ηχώ ο παλιός φίλος του Φρίντμαν και πρώην επικεφαλής της Citibank Γουόλτερ Ρίστον και ο Τζορτζ Σουλτς, που συνεργαζόταν με τον Φρίντμαν στο δεξιό Hoover Institute και ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου του χρηματομεσιτικού οίκου Charles Schwab.

Την ίδια άποψη υιοθέτησε δημόσια μια από τις μεγαλύτερες επενδυτικές τράπεζες της Γουόλ Στριτ, η Morgan Stanley. Ο Τζέι Πελόσκι, στρατηγικός αναλυτής της εταιρείας για τις αναδυόμενες αγορές, δήλωσε σε ένα συνέδριο που φιλοξένησε στο Λος Άντζελες το Milken Institute (του Μάικλ Μίλκεν, που έγινε πασίγνωστος εξαιτίας της υπόθεσης των λεγόμενων «τοξικών ομολόγωγ.) ότι ήταν επιτακτική ανάγκη το ΔΝΤ και το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ να μην κάνουν απολύτως τίποτα προκειμένου να ανακουφιστεί ο πόνος μιας κρίσης που αποκτούσε τις διαστάσεις εκείνης του 1930. «Αυτό που χρειαζόμαστε στην Ασία είναι ακόμα περισσότερες κακές ειδήσεις. Οι κακές ειδήσεις είναι αναγκαίες ώστε να υπάρξουν κίνητρα για τις διαρθρωτικές προσαρμογές», είχε δηλώσει ο Πελόσκι.

Η κυβέρνηση Κλίντον αντιλήφθηκε το μήνυμα της Γουόλ Στριτ. Όταν το Νοέμβριο του 1997, τέσσερις μήνες μετά το κραχ, πραγματοποιήθηκε στο Βανκούβερ η διάσκεψη κορυφής για την Οικονομική Συνεργασία Ασίας Ειρηνικού, ο Μπιλ Κλίντον εξόργισε τους ασιάτες ομολόγους του υποβαθμίζοντας τη σημασία αυτού που εκείνοι βίωναν ως μια οικονομική Αποκάλυψη λέγονται ότι επρόκειτο για «μερικές  μικρές ανωμαλίες». Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δε βιαζόταν να ανακουφίσει τον πόνο. Όσο για το ΔΝΤ, τον παγκόσμιο οργανισμό που είχε δημιουργηθεί για να αποτρέπει κραχ σαν αυτό, υιοθέτησε τη στάση των «σταυρωμένων χεριών» που είχε γίνει το σήμα κατατεθέν του μετά την κατάρρευση της Ρωσίας. Τελικά, το ΔΝΤ αντέδρασε, αν και όχι με την άμεση χορήγηση ενός δανείου σταθεροποίησης, όπως απαιτούσε μια βαθιά χρηματοοικονομική κρίση. Αντίθετα, πρόβαλε μια σειρά από απαιτήσεις, που ήταν εξαιρετικά διογκωμένες εξαιτίας της αβεβαιότητας των οικονομολόγων της Σχολής του Σικάγου ότι η κατάσταση της Ασίας ήταν μια μεταμφιεσμένη ευκαιρία.

Στις αρxές της δεκαετίας του 1990, όταν οι υπέρμαχοι του ελεύθερου εμπορίου ήθελαν να επικαλεστούν ένα πειστικό παράδειγμα επιτυχίας, αναφέρονταν πάντα στις «ασιατικές τίγρεις». Υποτίθεται ότι οι οικονομίες-θαύματα αυτών των χωρών μεγεθύνονταν αλματωδώς επειδή είχαν ανοίξει τα σύνορά τους στην παγκοσμιοποίηση. Ήταν ένα λογικοφανές επιχείρημα (όντως οι «ασιατικές τίγρεις» αναπτύσσονταν με ιλιγγιώδη ταχύτητα), όμως ήταν μύθος πως η επέκταση των οικoνoμιών τους βασιζόταν στο ελεύθερο εμπόριο. Η Μαλαισία, η Νότια Κορέα και η Ταϊλάνδη εφάρμοζαν πολιτικές αυστηρού προστατευτισμού, οι οπoίες απαγόρευαν σε ξένους να αποκτούν γη και να αγοράζουν εγχώριες εταιρείες. Επιπλέον, το κράτος διατηρούσε ένα σημαντικό ρόλο, καθώς είχαν παραμείνει στα χέρια του δημοσίου τομείς όπως η ενέργεια και οι μεταφορές. Tέλος, επέβαλλαν περιορισμούς στην εισαγωγή πολλών ξένων προϊόντων από την Ιαπωνία, την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, καθώς οικοδομούσαν τις δικές τoυς εγχώριες αγορές. Αναμφίβολα, οι «ασιατικές τίγρεις» αποτελούσαν ιστορίες οικονομικής επιτυχίας, που όμως αποδείκνυαν ότι οι μεικτές, διευθυνόμενες οικονομίες αναπτύσσονται πιο γρήγορα και πιο δίκαια από τις οικονομίες που μιμούνται τις μεθόδους Άγριας Δύσης της «Συναίνεσης της Ουάσιγκτον.

«Θα ήθελα να δω εταιρείες να κλείνουν και περιουσιακά στοιχεία να εκποιούνται. [ … ] Η εκποίηση περιουσιακών στοιχείων δεν είναι εύκολο πράγµα. Συνήθως οι ιδιοκτήτες δεν πουλούν, εκτός αν υποχρεωθούν να το κάνουν. Εποµένως, χρειαζόµαστε ακόµα περισσότερες κακές ειδήσεις, ώστε να συνεχίσουµε να πιέζουµε αυτούς τους οµίλους να πουλήσουν τις εταιρείες τους». (Πελόσκυ:Επικεφαλής Μόργκαν Στάνλεϊ)

Η κατάσταση αυτή δεν ευχαριστούσε τις Δυτικές και ιαπωνικές επενδυτικές τράπεζες και πολυεθνικές εταιρείες. Βλέποντας την έκρηξη των ασιατικών καταναλωτικών αγορών, ήταν λογικό να επιζητούν απεριόριστη πρόσβαση στην περιοχή, ώστε να διαθέτουν εκεί τα προϊόντα τους. Επεδίωκαν, επίσης, το δικαίωμα να εξαγοράσουν τις καλύτερες εταιρείες των «ασιατικών τίγρεων» Και κυρίως τους εντυπωσιακούς ομίλους της Νότιας Κορέας, όπως η Daewoo, η Ηundai, η Samsung και η LG). Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, κάτω από n πιέσεις του ΔΝΤ και του νεοσυσταθέντος Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠOE), οι ασιατικές κυβερνήσεις αποδέχτηκαν ένα συμβιβασμό: Θα διατηρούσαν τους νόμους που απαγόρευαν να περιέλθουν εγχώριες εταιρείες στην ιδιοκτησία ξένων και δε θα ιδιωτικοποιούσαν τις κομβικής σημασίας κρατικές εταιρείες, όμως θα καταργούσαν τους φραγμούς στο χρηματοοικονομικό τομέα, επιτρέποντας τις ξένες επενδύσεις σε χρεόγραφα και το εμπόριο συναλ!άγματος.

Η αναστροφή του ρεύματος το 1997 εξαιτίας της εισροής ζεστού χρήματος στην Ασία ήταν άμεσο αποτέλεσμα αυτών ακριβώς των κερδοσκοπικών επενδύσεων που είχαν νομιμοποιηθεί εξαιτίας των δυτικών πιέσεων. Φυσικά, η Γουόλ Στριτ δεν αντιμετώπιζε τις εξελίξεις υπό αυτό το πρίσμα. Κορυφαίοι αναλυτές επενδύσεων θεώρησαν αµέσως την κρίση µια ευκαιρία για να άρουν οριστικά τους εναποµείναντες προστατευτικούς φραγµούς στην Ασία. Ο Πελόσκι, ο στρατηγικός αναλυτής της Morgan Stanley, υπήρξε ιδιαίτερα ειλικρινής: Αν η κρίση αφηνόταν να επιδεινωθεί, η περιοχή θα «στεγνωνε από ξένο συνάλλαγµα και οι ασιατικές εταιρείες θα υποχρεώνονταν είτε να κλείσουν είτε να εξαγοραστούν από Δυτικές εταιρείες τόσο η µια όσο και η άλλη έκβαση θα ήταν επωφελείς για τη Morgan Stanley. «Θα ήθελα να δω εταιρείες να κλείνουν και περιουσιακά στοιχεία να εκποιούνται. [ … ] Η εκποίηση περιουσιακών στοιχείων δεν είναι εύκολο πράγµα. Συνήθως οι ιδιοκτήτες δεν πουλούν, εκτός αν υποχρεωθούν να το κάνουν. Εποµένως, χρειαζόµαστε ακόµα περισσότερες κακές ειδήσεις, ώστε να συνεχίσουµε να πιέζουµε αυτούς τους οµίλους να πουλήσουν τις εταιρείες τους».

Μερικοί είδαν την κατάρρευση της Ασίας υπό ένα πολύ ευρύτερο πρίσµα. Ο Χοσέ Πινιέρα, ο υπουργός του Πινοτσέτ, που εργαζόταν πλέον για το Cato Institute στην Ουάσινγκτον, υποδέχτηκε την κρίση µε απροκάλυπτη αγαλλίαση, δηλώνοντας ότι «έχει έρθει η µέρα να τακτοποιηθούν οι λογαριασµοί». Για τον Πινιέρα, η κρίση ήταν το τελευταίο κεφάλαιο του πολέµου που ο ίδιος και τα υπόλοιπα Παιδιά του Σικάγου είχαν ξεκινήσει στη Χιλή τη δεκαετία του 1970. Η πτώση των «ασιατικών τίγρεων», δήλωσε, αντιπροσώπευε «την πτώση ενός δεύτερου Τείχους του Βερολίνου», την κατάρρευση «της ιδέας ότι υπάρχει ένας «τρίτος δρόµος» ανάµεσα στο δηµοκρατικό καπιταλισµό της ελεύθερης αγοράς και στο σοσιαλιστικό κρατισµό».

Η προσέγγιση του Πινιέρα δεν ήταν περιθωριακή. Την ασπάστηκε δηµόσια ο Άλαν Γκρίνσπαν, ο τότε πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ και πιθανότατα ο πιο ισχυρός διαµορφωτής οικονοµικής πολιτικής σε ολόκληρο τον κόσµο. Ο Γκρίνσπαν περιέγραψε την κρίση ως «ένα εξαιρετικά δραματικό γεγονός που οδηγεί σε µια συναίνεση για το είδος του συστήµατος της αγοράς που έχουµε σε αυτή τη χώρα», για να προσθέσει: «Η παρούσα κρίση θα επιταχύνει, κατά πάσα πιθανότητα, τη διάλυση σε πολλές ασιατικές χώρες των υπολειµµάτων ενός συστήµατος στο οποίο υπάρχουν µεγάλοι τοµείς κρατικά ελεγχόµενων επενδύσεων». Με άλλα λόγια, η καταστροφή των διευθυνόμενων οικονοµιών της Ασίας ήταν, στην πραγµατικότητα, µια διαδικασία δηµιουργίας νέων, αµερικανικού τύπου οικονοµιών οι «ωδίνες του τοκετού» για µια νέα Ασία, για να δανειστώ µια φράση που θα χρησιµοποιούνταν σε ένα πολύ πιο βίαιο πλαίσιο µερικά χρόνια αργότερα.

Ο Μισέλ Καµντεσί, που, ως επικεφαλής του ΔΝΤ, ήταν ο δεύτερος πιο ισχυρός διαμoρφωτής οικονομικής πολιτικής σε ολόκληρο τον-κόσμο, διατύπωσε μια παρόμoια άποψη. Σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, είπε ότι η κρίση ήταν μια ευκαιρία ώστε η Ασία να αλλάξει το παλιό της δέρμα και να αναγεννηθεί. «Τα οικονομικά μοντέλα δεν είναι αιώνια», δήλωσε. «Υπάρχουν συγκυρίες στις οποίες είναι χρήσιμα και συγκυρίες [ … ] στις οποίες καθίστανται :.παρωχημένα και πρέπει να εγκαταλειφθούν». Η κρίση, η οποία πυροδοτήθηκε από μια φήμη που μετατράπηκε σε πραγματικό γεγονός, αποτελούσε, προφανώς, μια τέτοια συγκυρία.

Μη θέλοντας να αφήσει αυτή την ευκαιρία να χαθεί, το ΔΝΤ, ύστερα από ένα μήνα απραξίας μπροστά στην επιδεινούμενη κατάσταση, άρχισε τελικά διαπραγματεύσεις με τις αποδυναμωμένες ασιατικές κυβερνήσεις. Η μοναδική xώρα που αντιστάθηκε στο ΔΝΤ ήταν η Μαλαισία, εξαιτίας του σχετικά μικρού χρέους της. Ο Μαχατίρ μπιν Μοχάμαντ, ο αμφιλεγόμενος πρωθυπουργός της Μαλαισίας, δήλωσε ότι δεν καταλάβαινε για ποιο λόγο έπρεπε «να καταστρέψω την οικονομία προκειμένου αυτή να βελτιωθεί», μια δήλωση που στάθηκε αρκετή για να του κολλήσουν την ταμπέλα του παραληρούντος ριζοσπάστη.   Οι υπόλοιπες χώρες που είχαν πληγεί από την κρίση ζητούσαν ξένο συνάλλαγμα υπερβολικά απεγνωσμένα για να αρνηθούν τα δεκάδες δισεκατομμύρια που θα τους δάνειζε το ΔΝΤ: Η Ταϊλάνδη, οι Φιλιππίνες, η Ινδονησία και η Νότια Κορέα προσήλθαν όλες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Δεν μπορείς να υποχρεώσεις μια χώρα να σου ζητήσει βοήθεια. Πρέπει να το κάνει μόνη της. Όμως, όταν έχει ξεμείνει από χρήματα, δεν υπάρχουν πολλοί στους οποίους μπορεί να στραφεί», δήλωσε ο Στάνλεϊ Φίσερ, ο οποίος ήταν ο επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας του ΔΝΤ.

Ο Φίσερ υπήρξε ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της θεραπείας·σοκ στη Ρωσία και, παρά το σπαρακτικό ανθρώπινο κόστος, η στάση του ήταν εξίσου ανένδοτη και στην περίπτωση των ασιατικών χωρών. Αρκετές κυβερνήσεις διατύπωσαν την επιφύλαξη ότι, εφόσον η κρίση είχε προκληθεί από την ευκολία με την οποία το χρήμα έρρεε προς και από τις χώρες τους χωρίς τίποτα να επιβραδύνει τη ροή του, ίσως είχε νόημα να επιβληθούν και πάλι μερικοί φραγμοί οι επίφοβοι «έλεγχοι στην κίνηση των κεφαλαίων». Η Κίνα, που είχε διατηρήσει αυτούς τους ελέγχους (αγνοώντας τη συμβουλή του Φρίντμαν σε αυτό το ζήτημα), ήταν η μοναδική χώρα της περιοχής που δεν καταστράφηκε από την κρίση. Αποτελεσματικοί είχαν αποδειχτεί επίσης οι έλεγχοι τους οποίους επανέφερε η Μαλαισία.

Ο Φίσερ και τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας του ΔΝΤ απέρριψαν αμέσως την πρόταση. Το ΔΝΤ δεν ενδιαφερόταν για τις πραγματικές αιτίες της κρίσης. Αντίθετα, σαν ένας ανακριτής που αναζητά τις αδυναμίες του κρατουμένου,το Ταμείο εστίασε το ενδιαφέρον του αποκλειστικά στον τρόπο χρησιμοποίησης της κρίσης ως μοχλού πιέσεων.

Η οικονομική κατάρρευση είχε υποχρεώσει μια ομάδα χωρών να ικετεύουν για βοήθεια, και για τους οικονομολόγους της Σχολής του Σικάγου που διοικούσαν το ΔΝΤ το να μην αξιοποιήσουν αυτό το «παράθυρο ευκαιριών» ισοδυναμούσε με επαγγελματική αμέλεια.

Με τα δημόσια ταμεία τους άδεια, οι «ασιατικές τίγρεις» ήταν, υπό το πρίσμα του ΔΝΤ, χρεοκοπημένες, άρα και πρόσφορες για αναμόρφωση. Το πρώτο στάδιο αυτής της διαδικασίας ήταν η απαλλαγή τους «από τον προστατευτισμό στο εμπόριο και στις επενδύσεις, αλλά και από τον κρατικό παρεμβατισμό, που αποτελούσαν τα κύρια συστατικά για το «ασιατικό θαύμα»», όπως το έθεσε ο πολιτικός αναλυτής Γουόλντεν Μπελο. Το ΔΝΤ απαίτησε επίσης από τις κυβερνήσεις να κάνουν μεγάλες δημοσιονομικές περικοπές, με συνέπεια να πραγματοποιηθούν μαζικές απολύσεις στο δημόσιο τομέα σε χώρες όπου ήδη οι αυτοκτονίες είχαν φτάσει σε ύψος-ρεκόρ. Αργότερα ο Φίσερ θα παραδεχόταν ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο είχε καταλήξει στο συμπέρασμα πως η κρίση στη Νότια Κορέα και στην Ινδονησία δεν είχε καμία σχέση με τις υπέρμετρες κρατικές δαπάνες. Παρ’ όλα αυτά, το ΔΝΤ χρησιμοποίησε το μοχλό πίεσης που του πρόσφερε η κρίση για να αποσπάσει από τις κυβερνήσεις την υπόσχεση ότι θα εφάρμοζαν οδυνηρά μέτρα λιτότητας. Όπως έγραψε ένας δημοσιογράφος των New York Times, το ΔΝΤ ενήργησε σαν «ένας καρδιοχειρουργός που στο μέσο της εγχείρησης αποφασίζει να επέμβει επίσης στους πνεύμονες και στα νεφρά»*

Όταν το ΔΝΤ απογύμνωσε τις «ασιατικές» τίγρεις από τις μέχρι τότε συνήθειες και τους τρόπους τους, ήταν πλέον έτοιμες να αναγεννηθούν σύμφωνα με τα πρότυπα της Σχολής του Σικάγου: ιδιωτικοποίηση των βασικών υπηρεσιών, ανεξαρτητοποίηση των κεντρικών τραπεζών, «ευελιξία» στην εργασία, μείωση των κοινωνικών δαπανών και, φυσικά, απόλυτη απελευθέρωση του εμπορίου. Βάσει των συμφωνιών που υπογράφτηκαν, η Ταϊλάνδη έπρεπε να επιτρέψει στους ξένους να αποκτήσουν μεγάλα μερίδια στις τράπεζες, η Ινδονησία έπρεπε να τερματίσει τις επιδοτήσεις για τα τρόφιμα και η Νότια Κορέα έπρεπε να καταργήσει τους νόμους που προστάτευαν τους εργαζόμενους από τις μαζικές απολύσεις. Το ΔΝΤ έθεσε συγκεκριμένους στόχους για τις απολύσεις στη Νότια Κορέα: Προκειμένου να χορηγηθεί το δάνειο, ο τραπεζικός τομέας της χώρας έπρεπε να απολύσει το 50% των τραπεζοϋπαλλήλων (ποσοστό που αργότερα μειώθηκε στο 30%). Αυτού του είδους οι απαιτήσεις είχαν καθοριστική σημασία για πολλές Δυτικές πολυεθνικές εταιρείες που ήθελαν εγγυήσεις ότι θα μπορούσαν να μειώσουν το μέγεθος των ασιατικών εταιρειών τις οποίες ετοιμάζονταν να αγοράσουν. Το «Τείχος του Βερολίνου» του Πινιέρα είχε αρχίσει να πέφτει.

______________________________________________________________

* Πολλοί παρουσιάζουν το ΔΝΤ ως μαριονέτα του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, όμως σπάνια τα νήματα είναι τόσο ορατά όσο ήταν κατά τη διάρκεια των συγκεκριμένων διαπραγματεύσεων. Για να διασφαλίσει τα συμφέροντα των αμερικανικών εταιρειών στην τελική συμφωνία, ο Ντέιβιντ Λίπτον, ο υπεύθυνος για τα διεθνή ζητήματα υφυπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ (και πρώην συνεργάτης του Σάκς στην Πολωνία), πήγε στη Νότια Κορέα και εγκαταστάθηκε στο ξενοδοχείο Hilton της Σεούλ το ξενοδοχείο όπου διεξάγονταν οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο ΔΝΤ και στη νοτιοκορεατική κυβέρνηση. Σύμφωνα με τον Πολ Μπλούσταϊν της Wαshington Post, η παρουσία του Λίπτον αποτελούσε «μια εξόφθαλμη απόδειξη της επιροής που ασκούν οι Ηνωμένες Πολιτείες στην πολιτική του ΔΝΤ». (Σ.τ.Σ.)

______________________________________________________________

Θα ήταν αδιανόητο να ληφθούν παρόμοια μέτρα ένα έτος πριν από το ξέσπασμα της κρίσης, όταν τα συνδικάτα της Νότιας Κορέας βρίσκονταν στο απόγειο της αγωνιστικότητάς τους είχαν υποδεχτεί μια πρόταση νόμου που υπονόμευε την ασφάλεια των εργαζομένων με την πιο μεγάλη και ριζοσπαστική σειρά απεργιών στην ιστορία της Νότιας Κορέας. Όμως οι κανόνες του παιχνιδιού είχαν αλλάξει εξαιτίας της κρίσης. Οι επιστώσεις της οικονομικής κατάρρευσης ήταν τόσο ολέθριες, ώστε οι κυβερνήσεις βρήκαν την κατάλληλη δικαιολογία (όπως είχε συμβεί σε ανάλογες κρίσεις από τη Βολιβία μέχρι τη Ρωσία) για να επιβάλουν προσωρινά αυταρχικούς τρόπους διακυβέρνησης. Δε διήρκεσαν πολύ, μόνο όσο ήταν αναγκαίο για να εφαρμοστούν οι επιταγές του ΔΝΤ.

ια παράδειγμα, το πρόγραμμα της θεραπείας-σοκ στην Ταϊλάνδη δε συζητήθηκε στην Εθνοσυνέλευση, αλλά επιβλήθηκε με τέσσερα διατάγματα έκτακτης ανάγκης. «Δυστυχώς, έχουμε χάσει την αυτονομία μας, τη δυνατότητα να καθορίζουμε τη μακροοικονομική πολιτική μας», παραδέχτηκε ο αναπληρωτης πρωθυπουργός της χώρας Σουπατσάι Πανιτσπάκντι (που αργότερα θα ανταμειβόταν για τη συνεργατική στάση του διοριζόμενος επικεφαλής του ΠOE).

Στη Νότια Κορέα η υπονόμευση  της δημοκρατίας από το ΔΝΤ υπήρξε πoλύ πιο απροκάλυπτη. Το τέλος των διαπραγματεύσεων με το Ταμείο συνέπιπτε με τις προγραμματισμένες προεδρικές εκλογές, ενώ τα προεκλογικά προγράμματα δύο από τους  υποψηφίους ήταν αντίθετα προς τις πολιτικές του ΔΝT. Σε μια ασυνήθιστα ανοιχτή παρέμβαση στις πολιτικές διαδικασίες ενός ανεξάρτητου έθνους, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αρνήθηκε να αποδεσμεύσει τα χρήματα μέχρι οι τέσσερις κυριότεροι υποψήφιοι να δεσμευτούν ότι, αν νικούσαν, θα ακολουθούσαν τους νέους κανόνες. Χάρη σε αυτό τον εκβιασμό, το ΔΝΤ θριάμβευσε: Και οι τέσσερις υποψήφιοι δήλωσαν γραπτώς ότι θα υποστήριζαν τα μέτρα του. Ποτέ μέχρι τότε η βασική επιδίωξη της Σχολής του Σικάγου να προστατεύει τα ζητήματα της οικονομίας από τις δημοκρατικές διαδικασίες δεν ήταν τόσο σαφής: Είπαν στους Νοτιοκορεάτες ότι μπορούσαν να ψηφίσουν, όμως η ψήφος τους δε θα είχε καμία σημασία για τη διαχείριση και την οργάνωση της οικονομίας. (Η μέρα που υπογράφτηκε η συμφωνία κηρύχτηκε αμέσως «Ημέρα Εθνικής Ταπείνωσης» της Κορέας.)

Σε μια από τις χειρότερα πληγείσες χώρες, δεν ήταν αναγκαίες παρόμοιες ενέργειες ανάσχεσης της δημοκρατίας. Η Ινδονησία, η πρώτη χώρα της περιοχής που άνοιξε τα σύνορά της στις ανεξέλεγκτες ξένες επενδύσεις, εξακολουθούσε να βρίσκεται υπό τον έλεγχο του στρατηγού Σουχάρτο. Ωστόσο  ο ηλικιωμένος Σουχάρτο είχε γίνει λιγότερο ενδοτικός απέναντι στη Δύση (όπως συχνά κάνουν οι δικτάτορες όταν γερνούν). Έπειτα από δεκαετίες ξεπουλήματος του πετρελαίου και του ορυκτού πλούτου της Ινδονησίας σε ξένες εταιρείες, ο Σουχάρτο είχε βαρεθεί να κάνει πλούσιους τους άλλους, κι έτσι τα τελευταία δέκα χρόνια είχε αρχίσει να φροντίζει ώστε να πλουτίσουν ο ίδιος, τα παιδιά του και οι φίλοι του. Για παράδειγμα, είχε δώσει μεγάλες επιδοτήσεις σε μια αυτοκινητοβιομηχανία που ανήκε στο γιο του Τόμι, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια της Ford και της Toyota, οι οποίες δεν έβλεπαν για ποιο λόγο έπρεπε να ανταγωνίζονται αυτά που οι αναλυτές αποκαλούσαν «τα παιχνίδια του Τόμι».

Για μερικούς μήνες ο Σουχάρτο προσπάθησε να αντισταθεί στο ΔΝΤ, προωθώντας έναν προϋπολογισμό στον οποίο δεν υπήρχαν οι μαζικές περικοπές που του ζητούσαν. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αντέδρασε αυξάνοντας τα επίπεδα του πόνου. Επισήμως, δεν επιτρέπεται στους εκπροσώπους του ΔΝΤ να μιλούν στον Τύπο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, καθώς η παραμικρή ένδειξη για την πορεία των συνομιλιών μπορεί να επηρεάσει δραματικά τις αγορές. Ωστόσο αυτό δεν εμπόδισε έναν μη κατονομαζόμενο «υψηλόβαθμο αξιωματούχο του ΔΝΤ» να δηλώσει στη Washington Post ότι «οι αγορές αναρωτιούνται σε ποιο βαθμό η ινδονησιακή ηγεσία είναι αποφασισμένη να εφαρμόσει το πρόγραμμα, και κυρίως τα μείζονα μεταρρυθμιστικά μέτρα». Ο συντάκτης του άρθρου συνέχιζε προβλέποντας ότι το ΔΝΤ θα τιμωρούσε την Ινδονησία δεσμεύοντας δισεκατομμύρια δολάρια από δάνεια που είχε υποσχεθεί να χορηγήσει. Αμέσως μόλις δημοσιεύτηκε το άρθρο, το νόμισμα της Ινδονησίας καταβαραθρώθηκε, χάνοντας το 25% της αξίας του μέσα σε μία μέρα.

Πρόεδρος-Δικτάτορας Σουχάρτο

Έπειτα από αυτό το συντριπτικό πλήγμα, ο Σουχάρτο υποχώρησε. «Μπορεί κάποιος να μου βρει έναν οικονομολόγο που να ξέρει τι συμβαίνει» λέγεται ότι αναφώνησε ο υπουργός Εξωτερικών της Ινδονησίας». Ο Σουχάρτο βρήκε έναν τέτοιο οικονομολόγο για την ακρίβεια, βρήκε αρκετούς. Για να διασφαλiσει ότι οι τελικές διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ θα διεξάγονταν ομαλά, επανέφερε τη Μαφία του Μπέρκλεϊ, η οποία, μετά τον κομβικό ρόλο που είχε διαδραματίσει στα πρώτα χρόνια του καθεστώτος, είχε χάσει την επιρρόη της πάνω στον ηλικιωμένο στρατηγό. Έπειτα από χρόνια εξορίας στην πολιτική έρημο, ανέλαβαν και πάλι τα ηνία, με τον Βιντζόγιο Νιτισάστρο, εβδομήντα ετών πλέον και γνωστό στην Ινδονησία ως «ο πρύτανης της Μαφίας του Μπέρκλεϊ», σε ρόλο βασικού διαπραγματευτή. «Τις καλές εποχές ο Βιντζόγιο και οι οικονομολόγοι είναι παραμερισμένοι και ο Πρόεδρος Σουχάρτο συνομιλεί μόνο με το στενό περιβάλλον του», δήλωσε ο Μοχάμαντ Σάντλι, πρώην υπουργός του Σουχάρτο. «Η ομάδα των τεχνοκρατών έχει το πάνω χέρι σε περιόδους κρίσης. Ο Σουχάρτο τους ακούει προς το παρόν και έχει διατάξει τους υπουργούς να μη μιλούν». Οι συνομιλίες με τους εκπροσώπους του ΔΝΤ διεξάγονταν πλέον σε μια συναδελφική ατμόσφαιρα, σαν να επρόκειτο για «ακαδημαϊκές  συζητήσεις. Καμία από τις δύο πλευρές δεν πιέζει την άλλη», εξήγησε ένα μέλος της ομάδας του Βιντζόγιο. Όπως ήταν φυσικό, το ΔΝΤ απέσπασε σχεδόν όλα όσα ζητούσε: συνολικά, εκατόν σαράντα «προσαρμογές».

Η αποκάλυψn

ια το ΔΝΤ, η κρίση είχε εξαιρετικά ευνοϊκές συνέπειες. Σε λιγότερο από ένα έτος είχε επιτύχει μέσα από διαπραγματεύσεις τη ριζική οικονομική μεταμόρφωση της Ταϊλάνδης, της Ινδονησίας, της Νότιας Κορέας και των Φιλιππίνων. Ήταν, επιτέλους, έτοιμο για την καθοριστική στιγμή κάθε μεγάλης δραματικής παράστασης: την αποκάλυψη, τη στιγμή που ο μέχρι τότε βασανισμένος θεατρικός ήρωας αποκαλύπτεται γεμάτος θέλγητρα και σφρίγος στο έκθαμβο κοινό εν προκειμένω, στις παγκόσμιες χρηματιστηριακές και συναλλαγματικές αγορές. Αν όλα είχαν κυλήσει ομαλά, όταν το ΔΝΤ θα σήκωνε την αυλαία για να αποκαλυφθούν τα νέα δημιουργήματά του, το ζεστό χρήμα που είχε διαφύγει από την Ασία το προηγούμενο έτος θα έρεε ορμητικό για να αγοράσει τις μετοχές, τα ομόλογα και τα νομίσματα των «ασιατικών τίγρεων» Όμως τα πράγματα δεν εξελίχτηκαν έτσι. Οι αγορές πανικοβλήθηκαν. Η συλλογιστική τους είχε ως εξής: Αν το ΔΝΤ θεωρούσε τις «ασιατικές τίγρεις» τόσο απελπιστικές περιπτώσεις ώστε να χρειάζονται πλήρη αναμόρφωση, τότε, προφανώς, η Ασία βρισκόταν σε πολύ χειρότερη κατάσταση από ό,τι πιστευόταν μέχρι τότε.

Αντί, λοιπόν, να επιστρέψουν οι επενδύσεις, οι χρηματιστές αντέδρασαν  στην  αποκάλυψη του ΔΝΤ συνεχίζοντας να αποσύρουν κεφάλαια και εντείνοντας τις κερδοσκοπικές επιθέσεις στα νομίσματα των «ασιατικών τίγρεων». Η Νότια Κορέα έχανε καθημερινά κεφάλαια ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, ενώ τα ομόλογά της υποβαθμίστηκαν τόσο πολύ, ώστε να αξιολογούνται ως «υψηλού κινδύνου». Η «βοήθεια» του ΔΝΤ είχε μετατρέψει την κρίση σε καταστροφή. Ή, όπως είπε χαρακτηριστικά ο Τζέφρι Σάκς, που πλέον βρισκόταν σε ανοιχτό πόλεμο με τους διεθνείς χρηματοοικονομικούς θεσμούς, «αντί να κατασβέσει την πυρκαγιά, το ΔΝΤ άρχισε να φωνάζει ότι ξέσπασε φωτιά».

Το ανθρώπινο κόστος του τυχοδιωκτισμού του ΔΝΤ στην Ασία υπήρξε εξίσου μεγάλο όσο και στη Ρωσία. Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας υπολογίζει ότι 24 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους την εν λόγω περίοδο και ότι το ποσοστό της ανεργίας στην Ινδονησία αυξήθηκε από 4% σε 12%.

Στην Ταϊλάνδη χάνονταν 2.000 θέσεις εργασίας καθημερινά στο αποκορύφωμα  των «μεταρρυθμίσεων» (60.000 μηνιαίως).

Στη Νότια Κορέα απολύονταν 300.000 εργαζόμενοι κάθε μήνα, κυρίως εξαιτίας της εντελώς περιττής  απαίτησης του ΔΝΤ για δημοσιονομικές περικοπές και αύξηση των επιτοκίων. Μέχρι το 1999 τα ποσοστά ανεργίας στη Νότια Κορέα και στην Ινδονησία είχαν σχεδόν τριπλασιαστεί μέσα σε διάστημα δύο μόνο ετών.

Όπως συνέβη και στη Λατινική Αμερική τη δεκαετία του 1970, αυτό που αφανίστηκε στις χώρες της Νοικονατολικής Ασίας ήταν ο πιο αξιοσημείωτος παράγοντας του «θαύματος» που είχε σημειωθεί στην περιοχή: η μεγάλη και αναπτυσσόμενη μεσαία τάξη. Το 1996 το 63,7% των Νοτιοκορεατών θεωρούνταν ότι ανήκαν στα μεσαία στρώματα. Το 1999 το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί στο 38,4%. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, 20 εκατομμύρια ασιάτες έπεσαν κάτω από τα όρια της φτώχειας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου «προσχεδιασμένης εξαθλίωσης» όπως δε δίστασε να την περιγράψει ο Ροδόλφο Γουόλς.

Πίσω από τα στατιστικά στοιχεία κρύβονται ιστορίες σκληρών θυσιών και απεγνωσμένων αποφάσεων. Όπως συμβαίνει πάντα, οι γυναίκες και τα παιδιά ήταν τα μεγαλύτερα θύματα της κρίσης. Πολλές οικογένειες που ζούσαν στην ύπαιθρο τόσο στις Φιλιππίνες όσο και στη Νότια Κορέα πουλούσαν τις κόρες τους σε δουλεμπόρους, οι οποίοι τις διοχέτευαν σε κυκλώματα πορνείας στην Αυστραλία, στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική. Στην Ταϊλάνδη οι υπεύθυνοι για τη δημόσια υγεία ανέφεραν μια αύξηση της τάξης του 20% στην παιδική πορνεία μέσα σε ένα μόλις έτος το επόμενο έτος μετά τις μεταρρυθμίσεις που επέβαλε το ΔΝΤ. ΟΙ Φιλιππίνες ακολούθησαν τον ίδιο ολισθηρό δρόμο. «Οι πλούσιοι επωφελήθηκαν από την οικονομική άνθηση, όμως το αντίτιμο της κρίσης το πληρώνουμε εμείς οι φτωχοί», δήλωσε η Κχουν Μπουνζάν, ηγετική προσωπικότητα σε μια κοινότητα της βορειοανατολικής Ταϊλάνδης, η οποία υποχρεώθηκε να στέλνει τα παιδιά της να ψάχνουν για τρόφιμα στα σκουπίδια όταν ο σύζυγός της έχασε τη δουλειά του σε ένα εργοστάσιο. «Εχουμε αρχίσει να χάνουμε ακόμα και την περιορισμένη πρόσβαση που είχαμε στην εκπαίδευση και στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη».

Αυτές ήταν οι συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή τον Μάρτιο του 1999, όταν η Μαντλίν Ολμπράιτ, η τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, επισκέφθηκε την Ταϊλάνδη και θεώρησε σκόπιμο να επιπλήξει τους πολίτες της επειδή είχαν στραφεί στην πορνεία και «στο αδιέξοδο των ναρκωτικών». «Είναι ουσιώδες οι κοπέλες να μην πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης, να μην κακοποιούνται και να μην εκτίθενται στο AIDS. Είναι πολύ σημαντικό να αντιδράσετε», δήλωσε η Ολμπράϊτ γεμάτη ηθική αγανάκτηση. Προφανώς, δεν έβλεπε καμία σχέση ανάμεσα στο γεγονός ότι τόσες ανήλικες Ταϊλανδές υποχρεώνονταν να εκπορνεύονται και στην πολιτική της λιτότητας, την οποία δήλωσε στο ίδιο ταξίδι ότι «υποστηρίζω με θέρμη». Η στάση της Ολμπράϊτ όσον αφορά την ασιατική χρηματοοικονομική κρίση δε διέφερε και πολύ από τις δηλώσεις του Μίλτον Φρίντμαν όταν εξέφραζε την αγανάκτησή του για τις παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων από τον Πινοτσέτ ή τον Τενκ Σιάο Πινγκ, ενώ ταυτόχρονα εκθείαζε την τόλμη τους να υιοθετήσουν την οικονομική θεραπεία-σοκ.

Πτωματοφαγία

ι περισσότεροι απολογισμοί για την  ασιατική κρίση τελειώνουν σε αυτό το σημείο: Το ΔΝΤ προσπάθησε να βοηθήσει, αλλά δεν τα κατάφερε. Ακόμα και ο εσωτερικός έλεγχος που πραγματοποίησε το Ταμείο κατέληγε σε αυτό το πόρισµα. Το ανεξάρτητο Γραφείο Αξιολόγησης του ΔΝΤ διατύπωνε το συµπέρασµα ότι οι απαιτήσεις για διαρθρωτικές προσαρµογές ήταν «απερίσκεπτες», «ευρύτερες από όσο απαιτούνταν», αλλά και «µη καθοριστικές για την επίλυση της κρίσης». Επιπλέον, προειδοποιούσε ότι «µια κρίση δεν πρέπει να χρησιµοποιείται ως ευκαιρία για να προωθηθεί µια µεγάλη ατζέντα µεταρρυθµίσεων  απλώς και µόνο επειδή υπάρχει µοχλός πίεσης, ανεξάρτητα από το πόσο αιτιολογηµένες είναι αυτές οι µεταρρυθµίσεις όσον αφορά τα οφέλη τους».* Σε µια ενότητα της εσωτερικής έκθεσης γραµµένη σε ιδιαίτερα έντονο ύφος, το ΔΝΤ επικρινόταν ότι είχε τυφλωθεί τόσο πολύ από την ιδεολογία της ελεύθερης αγοράς, ώστε να θεωρεί θεσµικά αδιανόητους τους ελέγχους στην κίνηση των κεφαλαίων: «Αν αποτελεί αίρεση ο ισχυρισµός ότι οι χρηµατοοικοvοµικές αγορές δεν κατανέµουν τα παγκόσµια κεφάλαια µε ορθολογικό και σταθερό τρόπο, τότε αποτελεί θανάσιµο αµάρτηµα ακόµα και η σκέψη» να επιβληθούν έλεγχοι στην κίνηση των κεφαλαίων.

Ωστόσο  ελάχιστοι ήταν διατεθειµένοι να παραδεχτούν εκείνη την εποχή ότι, παρότι το ΔΝΤ είχε απογητεύσει τους λαούς της Ασίας, δεν είχε απογοητεύσει καθόλου τη Γουόλ Στριτ κάθε άλλο. Το «ζεστό χρήµα» µπορεί να αποθαρρύνθηκε από τα δραστικά µέτρα του ΔΝΤ, όµως οι µεγάλοι οίκοι επενδύσεων και οι πολυεθνικές εταιρείες αποθρασύνθηκαν. «Ασφαλώς, αυτές οι αγορές είναι εξαιρετικά ασταθείς», δήλωσε ο Τζερόµ Μπουθ, επικεφαλής του τµήµατος ερευνών της Ashmore Investment Management στο Λονδίνο. «Αυτό ακριβώς τις καθιστά απολαυστικές».  Οι εταιρείες που επιζητούσαν τέτοιου είδους συγκινήσεις κατανοούσαν ότι, ως αποτέλεσµα των «προσαρµογών» του ΔΝΤ σχεδόν τα πάντα στην Ασία ήταν πλέον προς πώληση και όσο περισσότερο πανικοβάλλονταν οι αγορές τόσο πιο απεγνωσµένα θα επιζητούσαν οι ασιατικές εταιρείες την εκποίησή τους, στέλνοντας τις τιµές τους στα βάραθρο. Ο Τζέι Πελόσκι της Morgan Stanley είχε πει ότι αυτό που χρειαζόταν ήταν «περισσότερες κακές ειδήσεις, ώστε να συνεχιστούν οι πιέσεις σε αυτούς τους οµίλους να πουλήσουν τις εταιρείες τους». Και αυτό ακριβώς έγινε, χάρη στο ΔΝΤ.

Παραµένει ακόµα ανοιχτό θέµα προς συζήτηση το αν το Διεθνές Νοµισµατικό Ταμείο σχεδίασε την επιδείνωση της ασιατικής κρίσης ή αν απλώς αδιαφόρησε για την εξέλιξη των πραγμάτων. Ίσως η πιο επιεικής ερμηνεία είναι ότι το ΔΝΤ γνώριζε πως, ούτως ή άλλως, δε θα έχανε: Αν οι προσαρμογές προκαλούσαν μια «φούσκα» στις μετοχές των αναδυόμενων αγορών, θα δημιουργούταν νέες κερδοσκοπικές ευκαιρίες. Αν οι προσαρμογές οδηγούσαν σε ακόμα μεγαλύτερη  φυγή κεφαλαίων, οι ασιατικές χώρες θα μετατρέπονταν σε χρυσωρυχείο για άρπαγες καπιταλιστές. Και στις δύο περιπτώσεις το ΔΝΤ αδιαφόρoύσε αρκετά για την πιθανότητα μιας ολοκληρωτικής οικονομικής κατάρρευσης ώστε να ρίξει τα ζάρια. Είναι πλέον ολοφάνερο ποιος κέρδισε το παιχνίδι.

______________________________________________________________

* Για κάποιο λόγο, αυτή η ιδιαίτερα επικριτική έκθεση δε δηµοσιοποιήθηκε παρά µόλις το 2003, πέντε χρόνια µετά την κρίση. Όµως τότε ήταν ήδη πολύ αργά για προειδοποιήσεις σχετικά µε τους κινδύνους που ενέχει η τυχοδιωκτική εκµετάλλευση των κρίσεων: Το ΔΝΤ είχε ήδη επβάλλει ένα πρόγραµµα διαρθρωτικών προσαρµογών στο Αφγανιστάν και προετοίµαζε ένα παρόµοιο σχέδιο για το Ιράκ. (Σ.τ.Σ.)

______________________________________________________________

Δύο μήνες μετά την τελική συμφωνία του ΔΝΤ με την κυβέρνηση της Νότιας Κορέας η W’all Street Journal  δημοσίευσε ένα άρθρο με τον τίτλο «Η W’all Street Αναζητά Τροφή στην Ασία και στον Ειρηνικό». Το άρθρο ανέφερε ότι η εταιρεία του Πελόσκι και άλλοι γνωστοί οίκοι είχαν «στείλει στρατιές από τραπεζίτες στην περιοχή της Ασίας και του Ειρηνικού για να εντοπίσουν χρηματομεσιτικούς οίκους, εταιρείες διαχείρισης περιουσιακών στοιχειών και τραπεζίτες που θα μπορούσαν να αγοραστούν σε τιμές ευκαιρίας. Το κυνήγι για την απόκτηση ασιατικών εταιρειών επείγει, επειδή πολλές χρηματιστηριακές εταιρίες των ΗΠΑ, με επικεφαλής τη Merrill Lynch & Co. και τη Stanley Morgan, έχουν θέσει ως προτεραιότητά τους την υπερπόντια επέκτασή τους;». Σύντομα πραγματοποιήθηκαν πολλές σημαντικές αγοραπωλησίες: Η Merrill Lynch εξαγόρασε την ιαπωνική Yamaichi Securities και τη μεγαλύτερη ασφαλιστική Εταιρεία της Ταϊλάνδης, ενώ η AIG εξαγόρασε την Bangkok Investment για ένα κλάσμα της αξίας της. Η JP Morgan απέκτησε ένα μερίδιο της Kia Motors, ενώ η Travelers Grou Ρ και η Salomon Smith Barney εξαγόρασαν μια από τις μεγαλύτερες υφαντουργίες της Νότιας Κορέας και αρκετές άλλες εταιρείες. Παρουσιάζει ενδιαφέρον το γεγονός ότι πρόεδρος του Συμβουλίου για Διεθνή ζητήματα της Salomon Smith Barney, το οποίο παρείχε συμβουλές στην εταιρεία για θέματα συγχωνεύσεων και εξαγορών, ήταν ο Ντόναλντ Ράμσφελντ (είχε διοριστεί τον Μάιο του 1999). Ο Ντικ Τσέινι ήταν επίσης μέλος του συμβουλίoυ. Μια άλλη εταιρεία που επωφελήθηκε ήταν η Carlyle Group, η οποία εδρεύει στην Ουάσινγκτον και είναι γνωστή ως ο προτιμώμενος εργοδότης πρώην Προέδρων και υπουργών, από τον πρώην υπουργό Εξωτερικών Τζέιμς Μπέικερ μέχρι το Βρετανό πρώην πρωθυπουργό Τζον Μέιτζορ και τον Μπους τον πρεσβύτερο, που διετέλεσε σύμβουλός της. Η Carlyle χρησιμοποίησε τις υψηλές διασυνδέσεις της για να αρπάξει τον τηλεπικοινωνιακό κλάδο της Daewoo, τη Ssangyong Information and Communication (μιά από τις μεγαλύτερες εταιρείες νέας τεχνολογίας της Νότιας Κορέας), αλλά και για να αποκτήσει το πλειοψηφικό πακέτο των μετοχών μιας μεγάλης νοτιοκορεατικής τράπεζας.

Ο Τζέφρι Γκάρτεν, πρώην υφυπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, είχε προβλέψει ότι, όταν το ΔΝΤ θα ολοκλήρωνε το έργο του, «θα υπάρχει μια εντελώς διαφορετική Ασία, μια Ασία στην οποία οι αμερικανικές εταιρείες θα έχουν πολύ μεγαλύτερη διείσδυση, πολύ μεγαλύτερη προσβαση». Δεν αστειευόταν. Μέσα σε δύο χρόνια η όψη του μεγαλύτερου μέρους της Ασίας είχε αλλάξει ολοσχερώς, με εκατοντάδες τοπικές εταιρείες να αντικαθίστανται από πολυεθνικούς γίγαντες. Η εξέλιξη αυτή χαρακτηρίστηκε από τους New York Times «Το μεγαλύτερο ξεπούλημα χρεοκοπημένων εταιρειών» και από το Business Week «παζάρι επιχειρησεων».

Στην πραγματικότητα, ήταν μια προαναγγελία του καπιταλισμού της καταστροφής, που θα γινόταν ο κανόνας της αγοράς μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

Οι ξένες εταιρείες εκμεταλλεύτηκαν μια τρομακτική τραγωδία για να εφορμήσουν στην Ασία. Δεν πήγαν για να δημιουργήσουν τις δικές τους επιχειρήσεις και να ανταγωνιστούν, αλλά για να υφαρπάξουν τις εγκαταστάσεις, το εργατικό δυναμικό, την πελατειακή βάση και την αξία του εμπορικού σήματος που για δεκαετίες οικοδομούσαν οι νοτιοκορεατικές εταιρείες, διαμελίζοντάς τες, μειώνοντας το μέγεθός τους ή κλείνοντάς τες σε πολλές περιπτώσεις, προκειμένου να εξαλείψουν τον ανταγωνισμό για τα προϊόντα πoυ εισήγαν οι ίδιες.

Για παράδειγμα, ο νοτιοκορεατικός τιτάνας Samsung διασπάστηκε και πουλήθηκαν οι επιμέρους κλάδοι του: Η Volvo απέκτησε τον κλάδο βαριάς βιομηχανίας, η SC Johnson & Son το φαρμακευτικό βραχίονα, η General Electric τον κλάδο του φωτισμού. Λίγα χρόνια μετά η κάποτε πανίσχυρη αυτοκινητοβιομηχανία της Daewoo, την οποία η εταιρεία αποτιμούσε σε 6 δισεκατομμύρια δολάρια, πουλήθηκε στην GM για μόλις 400 εκατομμύρια δολάρια μια ληστεία αντάξια αυτών που έγιναν στη Ρωσία μετά τη θεραπεία-σοκ. Αυτή τη φορά όμως, σε αντίθεση με ό,τι έγινε στη Ρωσία, οι εγχώριες εταιρείες σαρώθηκαν από τις πολυεθνικές.

Στις υπόλοιπες μεγάλες εταιρείες που επωφελήθηκαν τα μέγιστα από τη συμφορά της Ασίας συγκαταλέγονταν οι Seagram, Hewlett-Packard, Νesle, Interbrew and Novartis, Carrefour, Tesco και Ericsson. Η Coca-Cola εξαγόρασε μια νοτιοκορεατική εταιρεία εμφιάλωσης για μισό δισεκατομμύριο δολάρια. Η Procter and Gamble εξαγόρασε μια νοτιοκορεατική εταιρεία συσκευασίας. Η Nissan εξαγόρασε μια από τις μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες της Ινδονησίας. Η General Electric απέκτησε μερίδιο μετοχών που της επέτρεπε να ελέγχει τον κλάδο κατασκευής ψυγείων της νοτιοκορεατικής LG. Και η Βρετανική Powergen άρπαξε την LG Energy, μια μεγάλη νοτιοκορεατική εταιρεία ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου. Σύμφωνα με το Business Week, ο Σαουδάραβας πρίγκηπας Αλουαλίντ μπιν Ταλάλ «πετούσε με το προσωπικό του Βοeing 727 παντού στην Ασία αναζητώντας επιχειρηματικές ευκαιρίες συμπεριλαμβανομένου ενός μεριδίου της Daewoo.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η Morgan Stanley, που οι κραυγές της για επιδείνωση της κρίσης ήταν πιο ηχηρές από οποιουδήποτε άλλου, αναμείχθηκε σε πολλές από αυτές τις συμφωνίες αγοραπωλησίας, αποκομίζοντας μεγάλες προμήθειες. Ήταν ο σύμβουλος της Daewoo στην πώληση της αυτοκινητοβιομηχανίας της και μεσολάβησε για την ιδιωτικοποίηση αρκετών νοτιοκορεατικών τραπεζών.

Δεν πουλήθηκαν μόνο ιδιωτικές ασιατικές εταιρείες σε ξένους. Όπως συνέβη και με τις προηγούμενες κρίσεις στη Λατινική Αμερική και στην Ανατολική Ευρώπη, η ασιατική κρίση υποχρέωσε τις κυβερνήσεις να ξεπουλήσουν πολλές δημόσιες επιχειρήσεις προκειμένου να βρουν τα κεφάλαια που χρειάζοvταν απεγνωσμένα. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε προβλέψει αυτή την εξέλιξη. Σε μια συζήτηση στο Κογκρέσο για το αν θα έπρεπε να εξουσιοδοτηθεί το ΔΝΤ να χορηγήσει δισεκατομμύρια δολάρια για την αναμόρφωση της Ασίας η Σαρλίν Μπαρσέφκσι, η εκπρόσωπος της κυβέρνησης των ΗΠΑ για θέματα εμπορίου, εγγυήθηκε ότι οι συμφωνίες «θα δημιουργήσουν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τις αμερικανικές εταιρείες». Η Ασία θα υποχρεωνόταν «να επιταχύνει τις ιδιωτικοποιήσεις σε κομβικούς τομείς, στους οποίους συγκαταλέγονται η ενέργεια, οι μεταφορές, οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και οι επικοινωνίες».

Η κρίση προκάλεσε ένα κύμα ιδιωτικοποιήσεων και οι πολυεθνικές εταιρείες επωφελήθηκαν. Η Bechtel εξασφάλισε ένα συμβόλαιο για την ιδιωτικοποίηση του συστήματος ύδρευσης και του αποχετευτικού συστήματος στην ανατολική Μανίλα, αλλά και ένα συμβόλαιο για την κατασκευή διυλιστηρίου στο Σουλαβέσι της Ινδονησίας. Η Motorola απέκτησε τον πλήρη έλεγχο της νοτιοκορεατικής Appeal Telecom. Ο ενεργειακός γίγαντας Sithe, που εδρεύει στη Νέα Υόρκη, απέσπασε ένα μεγάλο μερίδιο της Cogeneration, της δημόσιας εταιρείας φυσικού αερίου της Ταϊλάνδης. Το σύστημα ύδρευσης της Ινδονησίας διαμοιράστηκε ανάμεσα στη βρετανική Thames Water και στη γαλλική Lyonnaise des Eaux. Η καναδική Westcoast Energy εξασφάλισε συμβόλαιο για ένα τεραστίων διαστάσεων σχέδιο κατασκευής ηλεκτροπαραγωγικών εργοστσίων στην Ινδονησία. Η British Telecom εξαγόρασε ένα μεγάλο μερίδιο των ταχυδρομικών υπηρεσιών της Μαλαισίας και της Νότιας Κορέας. Η Bell Canada πήρε ένα κομμάτι της νοτιοκορεατικής εταιρείας τηλεπικοινωνιών Hansol.

Συνολικά, οι πολυεθνικές εταιρείες πραγματοποίησαν 186 μείζονες συγχωνεύσεις και εξαγορές στην Ινδονησία, στην Ταϊλάνδη, στη Νότια Κορέα κω στις  Φιλλιπίνες μέσα σε ένα διάστημα είκοσι μηνών.

Βλέποντας την πραγματοποίηση αυτών των μαζικών εκποιήσεων, ο οικονομολόγος του Οικονομικoύ Πανεπιστημίου του Λονδίνου Ρόμπερτ Γουέιντ και ο οικονομικός σύμβουλος Φρανκ Βενερόζο προέβλεψαν ότι το πρόγραμμα του ΔΝΤ «ενδέχεται να επιφέρει τη μεγαλύτερη εν καιρώ ειρήνης μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων από γηγενείς σε αλλοδαπούς ιδιοκτήτες που έχει συμβεί τα τελευταία πενήντα χρόνια σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη».

Παρόλο που το ΔΝΤ παραδέχεται κάποια σφάλματα στην αρχική του αντίδραση στην κρίση, ισχυρίζεται ότι διόρθωσε γρήγορα αυτά τα λάθη και ότι τα προγράμματα «σταθεροποίησης υπήρξαν επιτυχή. Είναι αλήθεια ότι τελικά οι ασιατικές αγορές ηρέμησαν, αλλά με ένα τεράστιο και συνεχιζόμενο κόστος. Στο αποκορύφωμα της κρίση; ο Μίλτον Φρίντμαν είχε προειδοποιήσει για τους κινδύνους του πανικού, επιμένοντας ότι «θα τελειώσει. [ … ] Καθώς θα καταλαγιάζει η χρηματοοικονομική αναταραχή, η ανάπτυξη θα επιστρέψει στην Ασία, όμως κανείς δεν μπορεί να πει αν αυτό θα συμβεί σε ένα, σε δύο ή σε τρία xρόνια».

Η αλήθεια είναι ότι, μία δεκαετία μετά, η Ασία δεν έχει βγει ακόμα από την κρίση. Όταν 24 εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν τις δουλειές τους μέσα σε δύο έτη, η απόγνωση ριζώνει τόσο βαθιά, ώστε καμία κουλτούρα δεν μπορεί να την απορροφήσει εύκολα. Και εκφράζεται με διαφορετικές μορφές: από μία σημαντική άνοδο του θρησκευτικού εξτρεμισμού στην Ινδονησία και στην Ταϊλάνδη μέχρι την εκρηκτική αύξηση της παιδικής πορνείας.

Στην Ινδονησία, στη Μαλαισία και στη Νότια Κορέα τα ποσοστά απασχόλησης δεν έχουν φτάσει ακόμα στα επίπεδα που βρίσκονταν πριν από το 1997.  Και δεν είναι μόνο ότι δεν επέστρεψαν ποτέ στις  δουλειές τους οι εργαζόμενοι που τις έχασαν κατά τη διάρκεια της κρίσης. Οι απολύσεις συνεχίζονται, καθώς οι ξένοι νέοι ιδιοκτήτες απαιτούν οι επενδύσεις τους να αποφέρουν ακόμα μεγαλύτερα κέρδη. Αλλά και οι αυτοκτονίες συνεχίζονται: Στη Νότια Κορέα αποτελούν την τέταρτη πιο διαδεδοµένη αιτία θανάτου και το ποσοστό τους είναι υπερδιπλάσιο από ό,τι πριν από την κρίση, µε τριάντα οχτώ ανθρώπους να αυτοκτονούν καθηµερινά.

Ο Στάνλεϊ Φίσερ του ΔΝΤ θυμάται την «ατμόσφαιρα τσίρκου» γύρω από το Hilton της Σεούλ όταν επισκέφθηκε τη Νότια Κορέα για τις διαπραγματεύσεις. «Ημουν φυλακισμένος μέσα στο δωμάτιό μου. Δεν μπορούσα να βγω επειδή, αν άνοιγα την πόρτα, θα με περίμεναν 10.000 φωτογράφοι».

Αυτή είναι η ιστορία των πολιτικών που το ΔΝΤ αποκαλεί «προγράµµατα σταθεροποίησης», λες και οι χώρες είναι πλοία που παραδέρνουν στους ωκεανούς των αγορών. Τελικά, σταθεροποιούνται, όµως η νέα ισορροπία επιτυγχάνεται µε το ρίξιµο στη θάλασσα εκατοµµυρίων ανθρώπων: εργαζόµενων στο δηµόσιο τοµέα, ιδιοκτητών µικρών επιχειρήσεων, φτωχών αγροτών, συνδικαλιστών. Το βρώµικο µυστικό της «σταθεροποίησης» είναι ότι µια µεγάλη πλειονότητα αυτών των ανθρώπων δεν ξανανεβαίνουν στο πλοίο. Καταλήγουν σε παραγκουπόλεις, όπου σήµερα ζουν 1 δισεκατοµµύριο άνθρωποι, ωθούνται στην πορνεία ή γίνονται λαθροµετανάστες. Είναι οι απόκληροι, αυτοί που ο Γερµανός ποιητής Ράϊνερ Μαρία Ρίλκε είχε περιγράψει ως εκείνους «στους οποίους δεν ανήκει ούτε το παρελθόν ούτε το µέλλον».

Οι άνθρωποι αυτοί δεν ήταν τα µοναδικά θύµατα της απαίτησης του ΔΝΤ να εφαρµοστεί η οικονοµική ορθοδοξία στην Ασία. Στην Ινδονησία συνέχισε να εντείνεται το αντι-κινεζικό κλίµα που είχα παρατηρήσει το 1997, τροφοδοτούµενο από µια πολιτική τάξη η οποία ήθελε να στρέψει την προσοχή της κοινής γνώµης µακριά από την ίδια. Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν ο Σουχάρτο αύξησε τις τιµές των βασικών ειδών. Ξέσπασαν ταραχές σε ολόκληρη τη χώρα, µε την κινεζική µειονότητα να γίνεται στόχος επιθέσεων. Ως αποτέλεσµα, 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και δεκάδες Κινέζες βιάστηκαν οµαδικά. Αυτοί οι άνθρωποι θα πρέπει επίσης να συµπεριληφθούν στα θύµατα της ιδεολογίας της Σχολής του Σικάγου.

Τελικά, η λαϊκή οργή στράφηκε εναντίον του Σουχάρτο. Για τρεις δεκαετίες οι Ινδονήσιοι παρέµεναν, σε µικρότερο ή µεγαλύτερο βαθµό, πειθήνιοι επειδή θυµούνταν το λουτρό αίµατος χάρη στο οποίο ο Σουχάρτο είχε ανέλθει στην εξουσία µια ανάµνηση που ενισχυόταν από περιοδικές σφαγές στις επαρχίες της χώρας και στο Ανατολικό Τιµόρ. Όλο αυτό το διάστηµα η οργή εναντίον του Σουχάρτο σιγόκαιγε υπόγεια, αλλά χρειάστηκε να ρίξει βενζίνη στη φωτιά το ΔΝΤ. Και η ειρωνεία είναι ότι το έκανε όταν απαίτησε να αυξηθεί η τιµή της βενζίνης, µε συνέπεια να εξεγερθούν οι Ινδονήσιοι και να ανατρέψουν τον Σουχάρτο.

Σαν ένας απάνθρωπος ανακριτής, το ΔΝΤ είχε χρησιµοποιήσει τον πόνο που είχε προκαλέσει η κρίση για να σπάσει τη θέληση των «ασιατικών τίγρεων», να τις καθυποτάξει πλήρως. Όµως τα εγχειρίδια της CIA για τις ανακριτικές µεθόδους προειδοποιούν για τους κινδύνους που ελλοχεύουν αν η διαδικασία οδηγηθεί στα άκρα: Αν ο πόνος είναι υπερβολικά µεγάλος, αντί για παλινδρόµηση και συµµόρφωση προκαλεί ανυπακοή και αύξηση της αυτοπεποίθησης. Στην Ινδονησία το όριο αυτό ξεπεράστηκε- µια υπενθύµιση ότι, αν η θεραπεία-σοκ οδηγηθεί στα άκρα, προκαλείται το είδος της ανάκρουσης που σύντοµα θα γινόταν οικείο φαινόµενο από τη Βολιβία µέχρι το Ιράκ.

Ωστόσο οι σταυροφόροι της ελεύθερης αγοράς είναι ανεπίδεκτοι µαθήσεως σε ό,τι αφορά τις ακούσιες συνέπειες των πολιτικών τους. Το µοναδικό δίδαγµα που αποκόµισαν από την εξαιρετικά κερδοφόρα εκποίηση στην Ασία ήταν ότι επρόκειτο για µία ακόµα επιβεβαίωση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας-σοκ, για µια απόδειξη (λες και χρειαζόταν κι άλλη!) ότι µόνο µια πραγµατική καταστροφή, ένας βίαιος κλονισµός των κοινωνιών µπορεί να οδηγήσει στην κατάκτηση νέων συνόρων.

Μερικά χρόνια µετά το αποκορύφωµα της κρίσης αρκετοί εξέχοντες σχολιαστές έφτασαν µέχρι το σηµείο να ισχυριστούν ότι τα όσα συνέβησαν στην Ασία, παρά την όποια καταστροφή, ήταν µια µεταµφιεσµένη ευλογία. Το περιοδικό Economist επισήµανε: «Χρειάστηκε µια εθνική κρίση ώστε η Νότια Κορέα να µετατραπεί από ένα εσωστρεφές έθνος σε ένα έθνος που καλωσορίζει τα ξένα κεφάλαια, την αλλαγή και τον ανταγωνισµό». Και ο Τόµας Φρίντµαν στο µπεστ σέλερ του The Lexus αnd the Olive Tree [Το Lexus και η Ελιά – Τι Είναι η Παγκοσµιοποίηση, Ωκεανίδα, 2001] δήλωσε ότι τα όσα συνέβησαν στην Ασία δεν ήταν καν µια κρίση. «Πιστεύω ότι η παγκοσµιοποίηση µας έκανε χάρη διαλύοντας τις οικονοµίες της Ταϊλάνδης, της Κορέας, της Μαλαισίας, της Ινδονησίας, του Μεξικού, της Ρωσίας και της Βραζιλίας τη δεκαετία του 1990, επειδή αποκάλυψε µια σωρεία σαθρών πρακτικών και θεσµών», έγραψε, για να προσθέσει ότι «για µένα, το ξεσκέπασµα του ευνοιοκρατικού καπιταλισµού δε συνιστά κρίση». Στα άρθρα του στους Νew York Times µε τα οποία υποστήριζε την εισβολή στο Ιράκ ο Φρίντµαν θα ξεδίπλωνε την ίδια λογική, µε τη διαφορά ότι η διάλυση θα γινόταν µε πυραύλους Κρουζ και όχι µέσω των αγορών συναλλάγµατος.

Η ασιατική κρίση απέδειξε, ασφαλώς, πόσο αποτελεσµατική µπορεί να είναι η εκµετάλλευση µιας καταστροφής. Παράλληλα όµως η καταστροφικότητα του κραχ και ο κυνισµός της Δύσης πυροδότησαν ισχυρές αντιδράσεις.

Οι δυνάµεις του πολυεθνικού κεφαλαίου επέβαλαν τη βούλησή τους στην Ασία, όµως οδήγησαν τη λαϊκή οργή σε νέα επίπεδα, ώσπου, τελικά, αυτή στράφηκε εναντίον των θεσµών που προωθούν την ιδεολογία του αχαλίνωτου καπιταλισμού. Σε ένα ασυνήθιστα αμερόληπτο κύριο άρθρο των Financial Times, η κρίση στην Ασία παρουσιαζόταν ως «ένα προειδοποιητικό σημάδι ότι ο προβληματισμός της κοινής γνώμης για τον καπιταλισμό και την παγκοσμιοποίηση αγγίζει ανησυχητικά επίπεδα. Η ασιατική κρίση έδειξε στον κόσμο ότι ακόμα και οι πλέον επιτυχημένες χώρες ενδέχεται να γονατίσουν από μια ξαφνική φυγή κεφαλαίων. Οι άνθρωποι εξοργίστηκαν με το γεγονός ότι οι ιδιοτροπίες μυστικοπαθών κερδοσκοπικών επενδυτικών ταμείων μπορούν να προκαλέσουν μαζική φτώχεια στην άλλη άκρη του κόσμου».

Σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στην πρώην Σοβιετική Ένωση, όπου η «προσχεδιασμένη εξαθλίωση» της θεραπείας-σοκ μπορούσε να παρουσιαστεί ως μέρος της «οδυνηρής μετάβασης» από τον κομουνισμό στη δημοκρατία της αγοράς, η ασιατική κρίση ήταν εξ’ολοκλήρου δημιούργημα των παγκόσμιων αγορών. Ωστόσο, όταν οι αρχιερείς της παγκοσμιοποίησης έστελναν ιεραποστόλους στις περιοχές που είχαν πληγεί, το μόνο που επεδίωκαν ήταν να επιτείνουν τον πόνο.

υτό είχε ως αποτέλεσμα οι ιεραπόστολοι να χάσουν τη βολική ανωνυμία που απολάμβαναν μέχρι τότε. Ο Στάνλεϊ Φίσερ του ΔΝΤ θυμάται την «ατμόσφαιρα τσίρκου» γύρω από το Hilton της Σεούλ όταν επισκέφθηκε τη Νότια Κορέα για τις διαπραγματεύσεις. «Ημουν φυλακισμένος μέσα στο δωμάτιό μου. Δεν μπορούσα να βγω επειδή, αν άνοιγα την πόρτα, θα με περίμεναν 10.000 φωτογράφοι». Σύμφωνα με μια άλλη μαρτυρία, προκειμένου να πάνε στην αίθουσα του ξενοδοχείου όπου διεξάγονταν οι διαπραγματεύσεις οι εκπρόσωποι του ΔΝΤ ήταν υποχρεωμένοι «να κάνουμε μια παράκαμψη για να φτάσουμε εκεί από την πίσω είσοδο, κάτι που απαιτούσε το ανεβοκατέβασμα πολλών σκαλοπατιών και το πέρασμα μέσα από την ευρύχωρη κουζίνα του Ηilton». Εκείνη την εποχή οι αξιωματούχοι του ΔΝΤ δεν ήταν συνηθισμένοι να προσελκύουν την προσοχή. Η εμπειρία του εγκλεισμού μέσα σε ξενοδοχεία πέντε αστέρων και συνεδριακά κέντρα θα γινόταν τα επόμενα χρόνια κάτι με το οποίο θα εξοικειώνονταν οι αγγελιοφόροι της «Συναίνεσης της Ουάσινγκτον», καθώς οι συναντήσεις τους ανά τον κόσμο θα προκαλούσαν μαζικές διαδηλώσεις.

Μετά το 1998 άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να επιβάλλονται αναμορφώσεις μέσω της θεραπείας-σοκ με ειρηνικά μέσα δηλαδή, με τους συνήθεις εκβιασμούς ή τις πιέσεις του ΔΝΤ σε διασκέψεις κορυφής. Η νέα τάση ανυπακοής, που είχε ξεκινήσει από το Νότο, εκδηλώθηκε για πρώτη φορά σε παγκόσμια κλίμακα το 1999, με την κατάρρευση των συνομιλιών για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου στ:ο Σιάτλ. Παρότι τα μέσα ενημέρωσης κάλυψαν κυρίως τις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας των νεαρών διαδηλωτών, η πραγματική εξέγερση πραγματοποιήθηκε μέσα στο συνεδριακό κέντρο, όταν οι αναπτυσσόμενες χώρες συνασπίστηκαν και απέρριψαν το αίτημα για περισσότερες εμπορικές παραχωρήσεις από την πλευρά τους ενόσω η Ευρώπη και οι ΗΠΑ θα συνέχιζαν να επιδοτούν και να προστατεύουν τις εγχώριες βιομηχανίες τους.

Εκείνη την εποχή ήταν ακόμα εφικτό να υποτιμηθεί η σημασία της κατάρρευσης των συνομιλιών του Σιάτλ, παρουσιαζόμενη ως μια σύντομη στάση στη σταθερή πορεία των εταιρειών προς την παγκόσμια κυριαρχία. Ωστόσο μερικά χρόνια μετά κανείς δε θα μπορούσε να αρνηθεί το βάθος της αλλαγής: Εγκαταλείφθηκε το φιλόδοξο σχέδιο της κυβέρνησης των ΗΠΑ να δημιουργηθεί μια ενοποιημένη ζώνη ελεύθερου εμπορίου που θα συμπεριλάμβανε όλες τις χώρες της Ασίας και του Ειρηνικού, όπως και τα σχέδια για μια παγκόσμια συνθήκη για τις επενδύσεις και για τη δημιουργία μιας ζώνης ελεύθερου εμπορίου σε ολόκληρη την αμερικανική ήπειρο, η οποία θα εκτεινόταν από την Αλάσκα μέχρι τη Χιλή.

Ίσως ο μεγαλύτερος αντίκτυπος του λεγόμενου «κινήματος κατά της παγκοσμιοποίησης» να είναι ότι η ιδεολογία της Σχολής του Σικάγου βρέθηκε στο επίκεντρο της παγκόσμιας αμφισβήτησης. Για ένα σύντομο χρονικό διάστημα πριν από το τέλος της προηγούμενης χιλιετίας δε σημειώθηκαν κρίσεις για να αποσπάσουν την προσοχή: Το «σοκ του χρέους» είχε αμβλυνθεί, οι «μεταβάσεις» είχαν ολοκληρωθεί και δεν είχε ξεκινήσει ακόμα ένας νέος παγκόσμιος πόλεμος. Αυτό που απέμενε ήταν ο πραγματικός απολογισμός της σταυροφορίας υπέρ των ελεύθερων αγορών: η δυσοίωνη πραγματικότητα της ανισότητας, της διαφθοράς και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος που άφηναν πίσω τους η μια μετά την άλλη οι κυβερνήσεις που είχαν υιοθετήσει τη συμβουλή του Φρίντμαν στον Πινοτσέτ πριν από πολλά χρόνια ότι είναι λάθος «να κάνουμε το καλό με τα χρήματα των άλλων».

Εκ των υστέρων, είναι εντυπωσιακό το πόσο σύντομη υπήρξε η περίοδος που ο καπιταλισμός είχε το μονοπώλιο της παγκόσμιας ισχύος όταν, δηλαδή, δεν είχε πλέον να αντιμετωπίσει ανταγωνιστικές ιδέες και αντίπαλες δυνάμεις. Η περίοδος αυτή διήρκεσε μόνο οχτώ χρόνια: από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 μέχρι την κατάρρευση των συνομιλιών του ΠΟΕ το 1999. Όμως η γιγάντωση της αντίστασης δε θα έκαμπτε την αποφασιστικότητα να προωθηθεί αυτή η εκπληκτικά επικερδής ατζέντα. Πολύ απλά, οι υπέρμαχοί της θα καβαλούσαν τα κύματα του φόβου και του αποπροσανατολισμού που θα προκαλούνταν από πολύ μεγαλύτερα σοκ.

Advertisements
Σχολιάστε

3 Σχόλια

  1. Μην ανησυχείτε! Αυτά συμβαίνουν όταν κάνει κουμάντο το ΔΝΤ και όχι τo success-story του Σαμαρά.. | ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ!
  2. ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ!
  3. Μην ανησυχείτε! Αυτά συμβαίνουν όταν κάνει κουμάντο το ΔΝΤ και όχι τo success-story των Σαμαρά-Βενιζέλου-Χ.Α… | ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • NAOMI KLEIN Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ-ΒΙΒΛΙΟ-ΚΛΙΚ.

    Ολόκληρο το Βιβλίο Μπέστ-σέλλερ, προσφορά του συνεργάτη μας ftanei_pia στο προσωπικό της ΕΥΔΑΠ. Για να μαθαίνουν νέοι και παληοί.

    Το βιβλίο της Νάομι Κλάιν συγκλονίζει με τις ομοιότητες που βιώνει το πειραματόζωο Ελλάς. Αφού πριν χρόνια η νεοφιλελεύθερη σχολή Φρίντμαν τα εφάρμοσε στη Λατ, Αμερική, Πολωνία, Μεγ. Βρεττανία, Ινδονησία, Ρωσία, Σρι Λάνκα, Ιράκ. κ.α

  • «Καλώς ήρθες» CIA #Twitter & # Facebook!

    Η CIA εισέρχεται στα κοινωνικά δίκτυα για να παρακολουθεί, κατασκόπευει και να προβλέπει τις παγκόσμιες τάσεις.

  • Πακέτο!

    θα τους ταραξουμε στη νομιμότητα (κι'όσοι προκάνουμε..)

  • Μπορεί ο αστυνομικός να είναι χρυσαυγίτης;

    Δεν υποστηρίζω ότι οι άντρες και οι γυναίκες της ΕΛΑΣ που ψηφίζουν τα αυγά είναι ναζιστές ή συνειδητοί αντι-δημοκράτες – αν και αυτή η επιλογή δεν έχει το παραμικρό ελαφρυντικό. Ωστόσο, τα μεγάλα ποσοστά που παίρνει η ΧΑ ξανά και ξανά εκεί που ψηφίζουν οι αστυνομικοί δεν είναι καθόλου καλό σημάδι.  Το μήνυμα που προκύπτει είναι σαφέστατο και κανένας δε μπορεί να το αγνοεί.

    ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ ΨΗΦΙΣΑΝ ΜΑΖΙΚΑ ΟΙ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΙ- http://wp.me/pVnfp-g9p

  • Σαν να μην πέρασε μιά μέρα…

    2400 Χρόνια Πίσω ;

  • Δημοφιλή άρθρα & σελίδες

  • Πρόσφατα άρθρα

  • ΙΔΡΥΤΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ-ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ Ε.ΥΔ.Α.Π

  • ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΚΟΜΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΠΙΣΤΕΥΟΥΝ; ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ!

    Μας "πυροβολούν" εν ψυχρώ, μας γυρίζουν στην Γιούλεν των αμερικάνων και αυτοί αντί να ξεσηκώνονται και να τα κάνουν όλα λαμπόγιαλο, παρακολουθούν και μελετούν τις εξελίξεις, ψύχραιμοι και ωραίοι. Και οι "πέτρες δεν έχουν ακόμη αρχίσει να ίπτανται"..

    Εκείνα τα χρήματα του "κουμπαρά" Μπάρδη-Ομοσπονδίας που μας λέγατε πως πήγαιναν οι περικοπές των αποδοχών, εννοείτε πως θα είναι το ισοδύναμο από τις απώλειες στο εφάπαξ;

  • Μεταπληροφορίιες

  • Αγωνιστικο και Λυτρωτικό το 2014

  • Χάουαρντ Ζιν (1923-2010)

    ΔΙΑΚΗΡΥΞΕΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΕΝΑ ΘΑΥΜΑΣΙΟ ΒΙΒΛΙΟ (1,2,3,4 Κεφάλαια)

  • ΑΝ ΑΥΤΟ ΥΠΟΔΗΛΩΝΕΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΚΑΙ ΑΚΟΜΜΑΤΙΣΤΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΜΟ ΑΣ ΑΠΑΝΤΗΘΕΙ

    Οταν στην πρώτη σελίδα του blog υπάρχει η (μοναδική) παραπομπή σε παράταξη κόμματος; Και που έχει ζητηθεί η απομάκρυνση της πολλές φορές; Μετά απορούμε για την αναξιοπιστία-ανυποληψία του κομματικού συνδικαλισμού;

  • ΚΑΤΩΤΕΡΟΙ ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΩΝ…

  •  Αυτό όμως που δημιουργεί ανησυχίες στο προσωπικό τη ΕΥΔΑΠ, είναι η σιγή της ΟΜΕ σχετικά με τις πρωτοβουλίες που προτίθεται να αναλάβει για να δημιουργήσει το "αντίπαλο δέος" στην απόφαση της κυβέρνησης να ιδιωτικοποιήσει την ΕΥΔΑΠ. Στην ίδια ανάρτηση στο fb, σε ερώτηση στο πρόεδρο της ΟΜΕ: "Στη Θεσσαλονίκη έφτιαξαν συντονιστικό φορέων, ξεκίνησαν καμπάνια "SOSτε το νερό" και κατάφεραν ομόφωνη απόφαση του ΔΣ Θεσσαλονίκης και των γύρων δήμων για διενέργεια δημοψηφίσματος. Η ΟΜΕ πότε θα αναλάβει ανάλογες πρωτοβουλίες συντονισμού και στην Αττική;" η απάντησή του ήταν: "η διαδικασία για το ξεπούλημα της ΕΥΔΑΠ δεν έχει αρχίσει επίσημα. Οι συνάδελφοί μας στην Θεσσαλονίκη ακολουθούν την δική τους τακτική, και καλά κάνουν, και τους ευχόμαστε κάθε επιτυχία και είμαστε αλληλέγγυοι στην προσπάθειά τους και εμείς ακολουθούμε την δική μας τακτική. Θα κάνουμε ότι "περνά από το χέρι" μας, πάντα στο πλαίσιο της τακτικής μας".  Δηλαδή; Ποιά "άλλη" τακτική πρέπει να ακολουθήσουμε εμείς. Διαφορετική από αυτή του συντονισμό, συνεργασία και κοινή δράση με όσους συμφωνούν στην μη ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ; Διαφορετική από το να βάλουμε στη μάχη τους δήμους και την περιφέρεια της Αττικής; Τι περιμένει η ΟΜΕ; Να  ανακοινωθεί η πρόσκληση ενδιαφέροντος για την πώληση της ΕΥΔΑΠ για να αναλάβει πρωτοβουλίες;  Ήδη έχουμε αργήσει.  Δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την ενημέρωση, συσπείρωση, κοινή αγωνιστική στάση όλου του προσωπικού και των συλλόγων.  Δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την πρόσκληση σε δήμους, φορείς και πολίτες της Αθήνας και του Πειραιά για την δημιουργία συντονιστικού φορέα που θα οργανώσει την προσπάθεια θα ξεσηκώσει τους πολίτες ενάντια στο έγκλημα του ξεπουλήματος της ΕΥΔΑΠ. Τώρα πριν είναι πολύ αργά.(Από blog ΣΕΚΕΣ)

    ...και μετά μου λες "γιατί δε σου γράφω"; Πρόεδρος ΟΜΕ-ΕΥΔΑΠ: «η διαδικασία για το ξεπούλημα της ΕΥΔΑΠ δεν έχει αρχίσει επίσημα»... ,, Θα κάνουμε ότι "περνά από το χέρι" μας.!!! Περισσότερα ΚΛΙΚ ΦΩΤΟ > και αν δεν ανοίγει ΚΛΙΚ ΕΔΩ---> : http://wp.me/pVnjk-eqb

  • ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΕΥΔΑΠ

  • ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

    Σεπτεμβρίου 2013
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Αυγ.   Οκτ. »
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    30  
  • ΕΝΟΤΗΤΑ -ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΚΙ’ ΑΓΩΝΑΣ ΘΑ ΜΑΣ ΣΩΣΟΥΝ ΑΠ΄ΤΗ ΠΕΙΝΑ

    Αυτοοργάνωση, επιτροπές εργαζομένων παντού, αποφάσεις με δημοκρατικές διαδικασίες

  • ΕΥΔΑΠ ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ!

  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ

    protovoulia1.eydap@gmail.com
    ---------
    ΤΑ ΕΠΩΝΥΜΑ ΑΡΘΡΑ ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ ΜΟΝΟ ΤΟΝ ΥΠΟΓΡΑΦΟΝΤΑ.
    ---------
    -Μπορείτε να δημοσιεύσετε άρθρο σας -επώνυμα ή με τα αρχικά*.
    Παράκληση: Χωρίς ύβρεις και συκοφαντίες
    *Τα πλήρη στοιχεία στη διάθεση μας.

  • Αρχείο

  • Kατηγορίες

  • «Έπεσε» στο μάτι μας

    και γελάσαμε ..πικρά

  •  Αυτό όμως που δημιουργεί ανησυχίες στο προσωπικό τη ΕΥΔΑΠ, είναι η σιγή της ΟΜΕ σχετικά με τις πρωτοβουλίες που προτίθεται να αναλάβει για να δημιουργήσει το "αντίπαλο δέος" στην απόφαση της κυβέρνησης να ιδιωτικοποιήσει την ΕΥΔΑΠ. Στην ίδια ανάρτηση στο fb, σε ερώτηση στο πρόεδρο της ΟΜΕ: "Στη Θεσσαλονίκη έφτιαξαν συντονιστικό φορέων, ξεκίνησαν καμπάνια "SOSτε το νερό" και κατάφεραν ομόφωνη απόφαση του ΔΣ Θεσσαλονίκης και των γύρων δήμων για διενέργεια δημοψηφίσματος. Η ΟΜΕ πότε θα αναλάβει ανάλογες πρωτοβουλίες συντονισμού και στην Αττική;" η απάντησή του ήταν: "η διαδικασία για το ξεπούλημα της ΕΥΔΑΠ δεν έχει αρχίσει επίσημα. Οι συνάδελφοί μας στην Θεσσαλονίκη ακολουθούν την δική τους τακτική, και καλά κάνουν, και τους ευχόμαστε κάθε επιτυχία και είμαστε αλληλέγγυοι στην προσπάθειά τους και εμείς ακολουθούμε την δική μας τακτική. Θα κάνουμε ότι "περνά από το χέρι" μας, πάντα στο πλαίσιο της τακτικής μας".  Δηλαδή; Ποιά "άλλη" τακτική πρέπει να ακολουθήσουμε εμείς. Διαφορετική από αυτή του συντονισμό, συνεργασία και κοινή δράση με όσους συμφωνούν στην μη ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ; Διαφορετική από το να βάλουμε στη μάχη τους δήμους και την περιφέρεια της Αττικής; Τι περιμένει η ΟΜΕ; Να  ανακοινωθεί η πρόσκληση ενδιαφέροντος για την πώληση της ΕΥΔΑΠ για να αναλάβει πρωτοβουλίες;  Ήδη έχουμε αργήσει.  Δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την ενημέρωση, συσπείρωση, κοινή αγωνιστική στάση όλου του προσωπικού και των συλλόγων.  Δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την πρόσκληση σε δήμους, φορείς και πολίτες της Αθήνας και του Πειραιά για την δημιουργία συντονιστικού φορέα που θα οργανώσει την προσπάθεια θα ξεσηκώσει τους πολίτες ενάντια στο έγκλημα του ξεπουλήματος της ΕΥΔΑΠ. Τώρα πριν είναι πολύ αργά.(Από blog ΣΕΚΕΣ)

    ...και μετά μου λες "γιατί δε σου γράφω"; Πρόεδρος ΟΜΕ-ΕΥΔΑΠ: «η διαδικασία για το ξεπούλημα της ΕΥΔΑΠ δεν έχει αρχίσει επίσημα»... ,, Θα κάνουμε ότι "περνά από το χέρι" μας.!!! Περισσότερα ΚΛΙΚ ΦΩΤΟ -ΛΙΝΚ //σε περίπτωση που δεν ανοίγει το προηγούμενοι ΚΛΙΚ ΕΔΩ---> : http://wp.me/pVnjk-eqb

  • Τα πάντα διαλύονται, ξεπουλιούνται..Η Α.Ε. εκποίησης δημόσιας περιουσίας δουλεύει! Εμείς? (ΚΛΙΚ ΦΩΤΟ)

    ...Εμείς οι χιλιάδες, οι εκατοντάδες χιλιάδες, τα εκατομμύρια... τι κάνουμε, τι περιμένουμε για να πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας;  Τιιιιιιιιιιιιι;

    ..και τα συνδικάτα, οι παρατάξεις, οι δεκάδες "συνδικαλιστές| (βάλτε όποια και όποιους φαντάζεστε) στη ..νιρβάνα τους?

  • ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

    Πότε θα γυρίσουμε σελίδα; Δεν αρκούν 40 σχεδόν, χρόνια συναλλαγής, διαφθοράς, ιδιοτέλειας, πελατειακών σχέσεων; Θα πρέπει μήπως να τα ..κατοστήσουμε;

  • αν

Αρέσει σε %d bloggers: